Tết truyền thống là gì? Món ăn truyền thống ngày Tết

Ngày Tết truyền thống là dịp để sum họp gia đình, cũng như cầu chúc cho một năm mới thuận lợi, may mắn. Vì vậy các món ăn ngày Tết không chỉ đơn thuần là việc thưởng thức hương vị mà còn mang những ý nghĩa đặc biệt, được dân tộc ta gửi gắm bao tâm tư, hy vọng, mang lại những giá trị tinh thần to lớn cho những ngày đầu năm. Hãy cùng Vietjet khám phá những món ăn truyền thống ngày Tết của ba miền đất nước nhé.

Mâm cỗ ngày Tết luôn đóng một vai trò quan trọng trong đời sống tinh thần của người dân Việt Nam.

1. Tết truyền thống là gì?

Tết truyền thống, hay còn gọi là Tết Nguyên Đán, Tết cổ truyền, Tết Âm lịch hay Tết ta, là ngày lễ truyền thống lớn nhất trong năm của dân tộc Việt Nam. Tết truyền thống bắt đầu từ những ngày cuối tháng Chạp đến các ngày đầu tháng Giêng theo lịch Âm. Vào những ngày này, mọi người sẽ gác lại hết công việc để cùng nhau trang hoàng nhà cửa, cúng tổ tiên, tỏ lòng thành kính đến thần phật và các đấng sinh thành, cũng như một hoạt động quan trọng nhất chính là đoàn tụ gia đình.

Các phong tục truyền thống Tết Nguyên Đán gồm có:

Dọn dẹp, trang hoàng nhà cửa
Thăm mộ tổ tiên
Đưa Ông Táo về trời
Gói bánh chưng, bánh tét
Đi chợ hoa Tết
Bày mâm ngũ quả
Cúng giao thừa
Xông đất
Xuất hành đầu năm
Hái lộc
Chúc Tết
Mừng tuổi
Đi chùa đầu năm
Chơi các trò chơi dân gian ngày Tết

Các món ăn ngày Tết thì vô cùng đa dạng. Ở mỗi vùng miền sẽ có những món ăn khác nhau tùy theo quan niệm ở nơi đó.

2. Các món ăn truyền thống ngày Tết của miền Bắc

2.1 Bánh chưng

Bánh chưng là món ăn đặc trưng của ngày Tết miền Bắc. Món bánh này là tinh hoa của đất trời, được làm từ gạo nếp dẻo kết hợp với vị ngọt bùi của đậu xanh, vị béo ngậy của thịt mỡ và vị cay nhẹ của tiêu, tạo nên một hương vị hoàn hảo cho ngày Tết.

2.2 Thịt đông

Ngày Tết thường rất tất bật nên mọi người thường hạn chế việc bếp núc nhiều nhất có thể. Vì vậy thịt đông là một món ăn hợp lý và được ưa chuộng ở các tỉnh miền Bắc vì sự tiện lợi và bảo quản được lâu. Món ăn này cũng rất thích hợp với mùa đông miền Bắc. Thịt đông được chế biến từ chân giò, bì lợn, mộc nhĩ, nấm hương và đôi khi thêm tai, mũi lợn và cà rốt tỉa hoa.

2.3 Dưa hành, giò lụa

Dưa hành, giò lụa là những món ăn không thể thiếu của ngày Tết miền Bắc. Theo quan niệm của người Bắc, giò lụa có ý nghĩa “trong ấm ngoài êm, phúc lộc đầy nhà”. Giò được làm từ thịt nạc tươi giã hoặc xay nhuyễn, thêm chút nước mắm, được gói lại trong một bao nilon, bên ngoài sẽ gói thêm bằng lá chuối và đem đi luộc chính. Giò có thể ăn riêng, ăn với bánh chưng, cơm hoặc xôi đều ngon.

Còn dưa hành là món hành được muối chua, kèm thêm vị cay cay, hay ăn cùng thịt đông và bánh chưng. Món ăn này có tác dụng “giải ngán” khi những món ăn ngày Tết đã quá béo ngậy và đậm vị.

Theo quan niệm của người Bắc, giò lụa có ý nghĩa “trong ấm ngoài êm, phúc lộc đầy nhà”.

2.4 Canh bóng bì lợn

Canh bóng bì lợn (canh bóng thả) là món ăn truyền thống ngày Tết đặc trưng của miền Bắc. Món canh này mang ý nghĩa cầu cho năm mới sung túc, đủ đầy với sự hòa quyện của 12 nguyên liệu và cách nấu vô cùng kỳ công. Các nguyên liệu gồm có: bóng bì lợn, trứng cút, thịt thăn nõn, tôm khô, đậu Hà Lan, súp lơ xanh, súp lơ trắng, nấm hương, cà rốt, gừng,...Để món canh thêm trong và đậm vị, nước dùng phải là nước luộc gà thứ hai.

3. Các món ăn truyền thống ngày Tết của miền Trung

3.1 Bánh tét

Khác với miền Bắc, món bánh truyền thống ngày Tết của người miền Trung là bánh tét. Món bánh này được xem là “linh hồn” của cả mâm cỗ miền Trung. Nguyên liệu và cách nấu bánh tết cũng giống với bánh chưng. Chỉ khác là bánh chưng được gói hình vuông, còn bánh tét sẽ được gọi thành hình trụ thon dài.

3.2 Thịt ngâm mắm

Thịt ngâm mắm là một món ăn không thể thiếu của ngày Tết miền Trung. Đây là món ăn có thể để dành ăn trong suốt 3 ngày Tết, 7 ngày Xuân. Thịt ngâm mắm được làm từ thịt bò hoặc thịt heo đã qua sơ chế, sau đó được ngâm trong nước mắm đường được pha theo tỉ lệ thích hợp. Sau khoảng 3 ngày có thể lấy ra ăn ngay. Món ăn này có vị mặn - ngọt hoà quyện vô cùng thú vị, thường được ăn kèm với dưa muối, kim chi, củ kiệu hoặc rau sống, rau thơm.

3.3 Nem chua

Nem chua là một món ăn “mồi” ngày Tết được rất nhiều người miền Trung yêu thích. Đây là món ăn thường được người dân miền Trung đãi khách cùng với vài chung rượu. Nem được làm từ thịt heo tẩm ướp gia vị, gói lại trong lá ổi hoặc lá chùm ruột cùng một miếng ớt để tăng độ cay nồng, ủ trong vài ngày là có thể ăn được. Nem chua có vị chua thanh, giòn giòn, cay cay, thơm nhẹ mùi lá ổi, hay được ăn cùng các tép tỏi để gia tăng hương vị.

Nem chua là một món ăn “mồi” ngày Tết được rất nhiều người miền Trung yêu thích.

3.4 Tôm chua

Tôm chua không chỉ là một trong những món ăn truyền thống ngày Tết của người miền Trung mà còn là đặc sản xứ Huế. Món ăn này là sự kết hợp hoàn hảo của vị ngọt bùi của tôm, vị béo ngậy của thịt, vị thơm của các loại rau, vị chua của khế, vị chát của sả,...tất cả tạo nên một món ăn vô cùng độc đáo và khó quên.

4. Các món ăn truyền thống ngày Tết của miền Nam

4.1 Bánh tét

Cũng giống với miền Trung, món bánh truyền thống ngày Tết của người miền Nam là bánh tét. Tuy nhiên, khác với miền Trung, bánh tét của người miền Nam có sự cải tiến hơn khi có cả nhân mặn và nhân ngọt. Nhân mặn sẽ giống với miền Trung, nhưng có nhiều nơi sẽ cho thêm lạp xưởng hoặc trứng muối để món ăn thêm độc đáo. Còn nhân ngọt được làm từ chuối, đậu đỏ hoặc đậu xanh.

Bánh tét của miền Nam có cả nhân mặn và nhân ngọt.

4.2 Thịt kho hột vịt

Thịt kho hột vịt là món ăn không thể thiếu trong ngày Tết của người miền Nam. Có món ăn này thì ngày Tết miền Nam mới thêm đủ đầy, trọn vẹn. Vào ngày Tết, mỗi gia đình đều chuẩn bị một nồi thịt kho hột vịt thật hoành tráng để ăn xuyên suốt các mùng. Nguyên liệu gồm có thịt ba rọi cắt khúc, trứng vịt, nước dừa tươi, được nêm nếm và gia vị hoà cùng một chút ớt. Món này có thể ăn cùng cơm trắng, củ kiệu hay dưa giá đều rất hấp dẫn.

4.3 Tôm khô củ kiệu

Nếu người miền Bắc ăn củ kiệu kèm bánh chưng thì người miền Nam lại thích ăn củ kiệu cùng với tôm khô. Chưa thấy củ kiệu tôm khô thì chưa thấy Tết miền Nam. Củ kiệu sẽ được ngâm trong hũ nhỏ, đến bữa ăn thì lấy ra, cho tôm khô vào và rắc thêm một ít đường cát. Món ăn này có đủ vị cay, hăng, mặn, ngọt, cực kỳ lạ miệng và hấp dẫn.

4.4 Canh khổ qua nhồi thịt

Đây là một món canh phổ biến trong mâm cơm của người dân miền Nam. Tuy nhiên khi xuất hiện vào dịp Tết, canh khổ qua nhồi thịt lại mang một ý nghĩa vô cùng sâu sắc. Ngoài sự thanh mát, bổ dưỡng, giải nhiệt cho những ngày Tết, món canh này còn là niềm tin về việc năm mới khổ ải, phiền muộn sẽ qua đi, đón thêm nhiều may mắn, thuận lợi và hạnh phúc. Nguyên liệu của món ăn này ngoài thịt và khổ qua còn có nấm hương, nấm mèo và miến. Thịt sẽ được băm nhuyễn, các loại nấm, miến sẽ được thái hạt lựu, sau đó trộn lại với nhau, ướp thêm chút gia vị, nhồi vào khổ qua và đem đi nấu, tạo thành món canh ngọt thanh, đắng nhẹ rất vừa ăn.

5. Các món mứt truyền thống Tết Nguyên Đán

Ngoài các món ăn chính thì ngày Tết truyền thống không thể thiếu những loại mứt. Đây là món mà người lớn hay trẻ nhỏ đều thích, thường được dùng để đãi khách và chúc Tết họ hàng. Ngoài ra, mứt Tết còn tượng trưng cho sự sum vầy, đoàn tụ và một năm mới sung túc, ngọt ngào, đủ đầy.

Mứt Tết thường được làm từ các loại củ quả sấy khô, với đa dạng hương vị và màu sắc khác nhau. Các loại mứt phổ biến có thể kể đến là mứt gừng, mứt dừa, mứt hạt sen, mứt dứa, mứt tắc, mứt vỏ bưởi,...Hương vị ngọt bùi, chua nhẹ và dai giòn sựt sựt của các loại mứt kết hợp cùng một tách trà nóng tạo nên một không khí ngày Tết vô cùng đầm ấm và hạnh phúc.

Mứt Tết tượng trưng cho sự sum vầy và một năm mới sung túc, đủ đầy.

Trên đây là những món ngon truyền thống ngày Tết đặc trưng của ba miền. Hy vọng rằng bạn đã tìm thêm được nhiều món ngon cho mâm cỗ ngày Tết của gia đình mình.

Hiện tại, Vietjet đang mở bán Vé Tết 2026 với những mức giá vô cùng hấp dẫn. Nhanh tay đặt vé để có một mùa Tết đoàn viên trọn vẹn nhé. Đừng quên đón chờ chương trình săn vé 0 đồng cho các chuyến bay nội địa và quốc tế vào lúc 12h - 14h hàng ngày TẠI ĐÂY.

Bạn có thể cập nhật lịch bay và các chương trình khuyến mãi dành cho vé máy bay quốc tế tại các kênh thông tin chính thức của Vietjet: